1875 – 17
Lấy ngày sinh của nữ nghệ sĩ balê Cléo de Mérode (27. TS Trần Văn Khê, đờn ca tài tử Nam bộ đã được giới thiệu với UNESCO từ những năm đầu thập niên 1960.
9. 10. Chính sự kiện này đã lôi cuốn vài nhà soạn nhạc lớn, thí dụ Claude Debussy (1862 – 1918), người có nhiều tác phẩm chịu ảnh hưởng bởi tuồng, đờn ca a ma tơ. Buổi giao lưu cũng sẽ phục hiện bản ký âm Vũ khúc Đông Dương qua sự trình tấu của sáu a ma tơ gồm Út Tỵ, NSƯT Hải Phượng, Trường Giang, Văn Môn, Huỳnh Tuấn và Duy Kim.
1966) làm cột mốc phát hành sách về nghệ thuật bản địa Việt tất phải có duyên cớ đặc biệt.
Đờn ca tài tử là đứa con nội sinh của văn hóa Nam bộ nửa cuối thế kỷ 19, được cho là kết quả cuộc thành thân giữa nhã nhạc – nhạc tài tử cung Huế với âm nhạc dân gian – dân ca Trung bộ, Nam bộ.
Theo GS. Họ gồm Nguyễn Quang Đại (tức Ba Đợi, một quan về âm nhạc của triều Nguyễn), Lê Tài Khị (tức Nhạc Khị) và Trần Quang Quờn (tức thầy ký Quờn). 3, TP. Chơi đờn ca tài tử có thể ba, bốn, năm nhạc công, mà ít hơn hay nhiều hơn cũng chả sao; nhạc công có thể cởi trần, ngồi bờ ruộng, gốc cây và say sưa túy lúy! Ban đầu chỉ có đờn, thường song tấu, tam tấu và cả hòa tấu nhóm, sau kết hợp thêm ca nên gọi là “đờn ca”.
Vậy là sau hơn một thế kỷ nội sinh và phát triển, chính việc phổ thông hóa nhạc bác học, hàn lâm mà đờn ca tài tử phổ biến rộng rãi trong đời sống bình dân của người Nam bộ. Các định nghĩa trong vài tự điển gần cùng thời như Đại Nam quấc âm tự điển (in năm 1895 và 1896) của Hùinh Tịnh Paulus Của, Hán – Việt tự điển giản yếu (thập niên 1930) của Đào Duy Anh, Việt Nam tự vị của hội Khai trí Tiến đức… đều định nghĩa xoay quanh “người có tài”.
Bởi nhờ điệu múa của nữ minh tinh này tại hội chợ thế giới Paris năm 1900 mà đờn ca a ma tơ Nam bộ mở được đường ra quốc tế từ rất sớm.
HCM) để giao lưu với nhà nghiên cứu Nguyễn Lê Tuyên về cuốn hát bộ, đờn ca a ma tơ và cải lương cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20.
Trước đó, Nguyễn Du cũng viết “dập dìu a ma tơ giai nhân”, Nguyễn Công Trứ thì “a ma tơ với mĩ nhân tế ngộ nan”… Nửa cuối thế kỷ 19, Nam bộ vẫn đất rộng người thưa, giang hồ tứ xứ đến đây gác kiếm làm ăn, nên âm nhạc cũng phải thoải mái, dễ dàng, bài bản cứng nhắc quá e không hợp.
Hiền Hòa độc giả có quan tâm đến cuốn sách và đờn ca tài tử, vào lúc 10 giờ 30 ngày 27. Nếu nhã nhạc – nhạc tài tử cung Huế chuộng tính hàn lâm, thính phòng, với chủ đề tao nhã, nghiêm trang, bay bướm… thì đờn ca a ma tơ Nam bộ lại chuộng nguyên tố bình dân, trần truồng, đại chúng, với chủ đề thiên về nỗi lòng, sự thanh minh và tình cảm đời thường.
Nếu mọi việc trơn tru, đầu tháng 12 tới UNESCO sẽ xác nhận đờn ca a ma tơ là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại. Chính UNESCO Collection đã phát hành đĩa nhạc theo thể loại đờn ca tài tử Nam bộ, gồm 11 bài, với tựa Viet Nam – Traditions of the South… Cuốn sách quân, đờn ca tài tử và cải lương cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 cũng đã chỉ ra cho thấy loại hình âm nhạc đại chúng này đã lôi cuốn người Pháp từ đầu thế kỷ 20.
9 đến Càphê Thứ Bảy (19B Phạm Ngọc Thạch, Q. Ngay tại hội chợ thế giới Paris năm 1900, lúc tài tử Nguyễn Tống Triều cùng ban nhạc tài tử được mời sang biểu diễn và hòa tấu cho Cléo de Mérode múa, nhà nhạc học Julien Tiersot đã ký âm Vũ khúc Đông Dương – được xem là bản ký âm đầu tiên của đờn ca a ma tơ trên năm dòng kẻ theo kỹ thuật thanh nhạc Tây phương.
Còn “tài tử” là từ chỉ những người có tài riêng, mà thường là về trình diễn cổ nhạc, về văn hóa văn nghệ. Hơn nữa, trong hành trình về phương Nam, bên cạnh việc mở đất và chung sống, đây cũng là cuộc chung đụng về văn hóa, tâm linh và cả tình tự, triết lý. Có vài sử liệu cho rằng đờn ca tài tử do các nhạc sư gốc Trung kỳ sáng tạo nên hồi cuối thế kỷ 19, với mục đích chơi cho hợp bối cảnh sống mới.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét