Ông tâm sự rằng: Mỗi nhà văn gắn chặt với số dân tộc và giang san mình – như cái đai của người mẹ quấn quanh mình đứa trẻ. Những điều nhà văn tài danh này ngẫm ngợi rất đáng để các nhà văn chúng ta soi mình trong dòng hội nhập toàn cầu hóa bữa nay: biểu đạt chân thực đời sống con người Việt Nam thấu tận chiều sâu triết học, con đường văn học ta luôn luôn được cầm tay nhân dân và tìm thấy tiếng nói trong nền văn chương thế giới (Tạp chí văn học, 5 - 1989).
Toàn cầu hóa, đấy là khái niệm quan trọng bậc nhất, liền tù tù được con người nhắc đến. Các quốc gia, các dân tộc trên hành tinh này ít xa rời hơn nếu không muốn nói là đang có thiên hướng xích lại gần nhau. Cách đây mấy trăm năm, Nguyễn Du sáng tác Truyện Kiều bằng chữ Nôm với thể thơ lục bát của Việt Nam trên cơ sở nội dung một tác phẩm văn xuôi của Thanh Tâm tài nhân (Trung Quốc) là một thí dụ về giao thoa văn học.
Mới khẳng định được giá trị tư tưởng và nghệ thuật ở ngoài biên thuỳ giang san này. Hầu như mọi lĩnh vực, từ kinh tế, chính trị, ngoại giao, quân sự và đương nhiên là cả văn hóa nữa đều bị chi phối bởi cái gọi là toàn cầu hóa.
3. Người nghệ sĩ là một đứa con của giang san mà chỉ có nó mới có thể giao cảm hết những cái vui buồn và nhọc nhằn của người mẹ - cả những điều mà người mẹ không bao giờ nói ra (Trang giấy trước đèn).
Trong Liên hoan Thơ quốc tế châu Á-Thái Bình Dương lần thứ nhất được tổ chức vào đầu năm 2012 tại Hạ Long (Quảng Ninh, Việt Nam), tôi đã nghe được điều ấy từ một số thi sĩ nước ngoài.
Họ cho rằng: Trong thời đại toàn cầu hóa, nhà văn phải trình bày được lương tâm của dân chúng nước mình và quyết không để một thế lực nào đó làm bá chủ về văn hóa, phải chống sự quay lại của chủ nghĩa thực dân hóa.
Giữ gìn thơ ca dân tộc, đó còn có nghĩa là bảo tồn tâm hồn của chính nhân dân, bởi chính trong thơ ca đã in dấu các truyền thống sinh hoạt và lễ thức của quần chúng, những bài ca, những anh hùng ca, huyền thoại và đạo lý nhiều thế kỷ của tiên tổ.
Ở góc cạnh này, sự gặp gỡ của quan hệ nội tại dựa trên những tác phẩm văn chương sẽ cho chúng ta cơ hội lớn để hội thoại về văn hóa và văn minh một cách coi trọng và hòa bình. Và chừng như còn hơn thế nữa.
Những tập đoàn kinh tế, những công ty xuyên nhà nước không còn là chuyện lạ lẫm với chúng ta. Chẳng riêng gì ta, bản sắc dân tộc là điều thiêng liêng rất được các nhà văn, thi sĩ nước ngoài để ý. Mọi nền văn hóa, mọi nền văn chương trên thế giới đều phải được bình đẳng.
Chao ôi, nhân loại đang hiện thực hóa những ý tưởng cách đây chưa lâu mấy được coi là viển vông, rồ dại trong dòng chảy cuồn cuộn mang tên toàn cầu hóa. QĐND - 1. Lòng thương người, tính nhân bản ắp ứa từng con chữ; nhân loại tìm thấy trong bóng dáng nàng Kiều của Nguyễn Du những số kiếp tài sắc bạc mệnh, từ đó kinh tởm hờn căm cái ác độc, cái xấu xa và khao khát thăng bình hạnh phúc cho con người bé nhỏ.
Con người làm ra những dụng cụ tải đường không, đường thủy, đường bộ ngày càng đương đại, cùng với hệ thống mạng tinh tướng và thay đổi đến chóng mặt kết nối khắp mọi miền trên địa cầu làm cho nhiều câu chuyện "trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã thông". 4. Rất mau lẹ, những nhà nước có mức thu nhập làng nhàng như Việt Nam hoặc kém hơn vẫn có thể xài những sản phẩm mới mẻ nhất, đương nhiên là rất đương đại, tinh tướng mà nói theo tiếng nói bụi là "hàng khủng" và cũng đắt tiền nhất được sản xuất ra từ những nước G7.
Thực ra, sự hòa nhập, giao thoa văn hóa đã có từ lâu, dường như nó đi trước cả kinh tế, chính trị. Cũng hướng về dân tộc và giang sơn mình, nhà thơ Agus R. Những bước tiến của kiến thức, của khoa học kỹ thuật cần được “bảo hiểm” bởi lòng bác ái và tình thương đồng loại, mà như chúng ta đã biết thi ca và văn học luôn hướng về điều đó.
Với thi ca, ông cảm nhận: Thơ nhìn vào thế giới từ những đặc điểm riêng và sự khác biệt của nó, vì vậy thơ có sức mạnh bảo vệ và phát triển bản sắc văn hóa của mỗi nhà nước, chạm vào trái tim của con người trên khắp thế giới. Toàn cầu hóa là quá trình tất yếu của lịch sử nhân loại, dù ai cố sức bế quan tỏa cảng cũng không ngăn chặn được sự thâm nhập bạo liệt và thờ ơ của nó vào nhà nước, dân tộc mình ở nhiều phương diện.
Rất gần đây, trong Hội thảo bàn tròn Vai trò các nhà văn Á-Phi trong thời đại toàn cầu hóa, tổ chức tại hội sở Hội Nhà văn Việt Nam (9 - Nguyễn Đình Chiểu - Hà Nội), tôi cũng nghe các nhà văn trong và ngoài nước nhiều lần nhấn mạnh đến bản sắc dân tộc.
Trái tim ấy sẵn sàng hiệp tác với những dân tộc của một quốc gia, một nền văn hóa khác, gieo trồng hòa bình trên mảnh đất phì nhiêu của kiến thức.
Không chỉ các nhà văn Á-Phi, mà tôi nghĩ rằng, ai là người cầm bút chân chính trên Trái đất – cái làng chung của nhân loại - cũng đều nghĩ suy và mong muốn làm được như thế. Dù quá trình toàn cầu hóa có diễn tiến quyết liệt và tàn khốc đến bao nhiêu thì sự tôn trọng thành thực các nền văn hóa khác nhau là một trong các nhân tố bảo đảm hòa bình cho nhân loại.
Cũng như vậy, thơ Nguyễn Trãi, thơ Hồ Xuân Hương. Tôi nghĩ, Nguyễn Du đã đi đến cùng tận dân tộc Việt của mình, kể cả nỗi đau và khát vọng nên mới gặp được nhân loại trong mẫu số chung là ước mơ về cuộc sống lương thiện, nhân hòa. Sáng tỏ ra một điều, đã có từ xưa, dù có giao thoa hòa nhập đến mức độ nào đi nữa thì cốt cách, hồn mai dân tộc vẫn phải là chủ chốt, vẫn là cái đặc trưng của mình.
Trong thời đại kỹ thuật số, không phải không có lý khi ai đó cho rằng địa cầu vô vàn yêu quý của chúng ta chỉ là một cái làng lớn.
Văn hóa nói chung và văn học nói riêng luôn luôn là nhịp cầu nối hữu nghị để các dân tộc, các quốc gia xích lại gần nhau.
Văn hóa nói chung và văn học nói riêng của mỗi dân tộc cũng không thể bình an, đứng riêng một cõi. Đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc là đánh mất tuốt luốt. 2. Nhưng cái đáng nói là Truyện Kiều của Tố như không bị chìm khuất, lép vế sau Đoạn trường tân thanh mà nó đã trở thành tác phẩm khổng lồ, trở nên chói sáng ma lanh bởi những câu thơ lục bát tài ba viết bằng chữ Nôm chỉ có ở Việt Nam thấm đẫm nỗi xót xa nhân loại từ "Những điều trông thấy mà đau đớn lòng".
Rất, rất nhiều người trong cõi tục đông đúc và tò mò giờ chỉ cần nhấp chuột bấm phím máy tính đã nối mạng là có thể biết 24 giờ qua thế giới có những chuyện gì, từ những vụ biểu tình bạo loạn, đánh bom khủng bố đến sáng kiến kỳ quặc là người ta có thể thỏa mãn dục tình khi xa nhau nhờ những bộ đồ lót được số hóa.
NGUYỄN HỮU QUÝ. Văn hóa là tấm chứng minh thư chuẩn xác nhất của mỗi dân tộc; không biết gìn giữ, bảo toàn và phát triển nó thì mọi cầm sáng tạo văn học nghệ thuật, theo tôi sẽ không tới đích, sẽ khó vươn ra nhân loại được. Ý niệm ấy có vẻ như đồng thuận với ý niệm của không ít nhà văn, thi sĩ không mang quốc tịch Việt Nam.
Khi viết ra những dòng này, tôi lại nhớ tới những suy nghĩ về nghề của một nhà văn quân đội mà tôi rất kính trọng là Nguyễn Minh Châu.
Tôi rất tâm đầu ý hợp với ý kiến của nhà văn Fadhl Thamir đến từ I-rắc: Nhà văn phải là những sứ thần chuyển thông điệp của dân tộc mình ra thế giới, ra nhân loại.
Sarjono (Indonesia) tâm sự: Trái tim của những nền văn hóa được gìn giữ và tả chuẩn y các tác phẩm văn học. Rõ ràng, thơ ca nói riêng và văn học nói chung vẫn chưa mất đi giá trị của nó trong việc bảo vệ và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời cũng là nhịp cầu nối các nền văn hóa lại với nhau trong ái tình và khát vọng hòa bình cho nhân loại.
Trong bài viết của mình, Nikolai Preiaxlov đến từ sơn hà Nga đã khẳng định: giữ giàng thơ ca dân tộc, đó không chỉ đơn giản là bảo toàn văn hóa khỏi sự vứt bỏ và sự xói mòn bởi những trào lưu văn chương mốt mới.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét