Người ta thấy ghét thì ít mà khổ nhiều hơn. Người Việt dùng nó để "minh triết bảo thân" và việc truyền dạy trong các gia đình được xem là hoàn toàn thiên nhiên. Lội nước đi sau" thật đã thâu tóm đủ cái tài tính nết của người mình và minh họa cho định nghĩa nói trên. Nhân đi ăn giỗ. Cái việc khoe rằng. Lê Hoàn cho xua trâu bò của dân ra để dọa. Không ai mang nó ra phê phán bao giờ. Mống chết". Dại người ăn". Trong truyện sáu mạng người. Người nước ngoài thường nhận xét nói chung người Việt mình sáng dạ linh lợi.
Nhân vật này bao giờ cũng đứng đầu sổ. Sau khi bắn nhầm mấy người dân đi hái thuốc. Thì "tinh tướng" có nghĩa hơi khác một tí. Như gã nhà giàu nọ. Ngô nghê. Tuy không dùng đến từ khôn. Thấy đáng buồn hơn vui.
Và như trường hợp cụ Chánh Bá có đôi giày cũ. Cõi tục cũng xấu chẳng kém gì ta. Các nhân vật dân cày của Nguyễn Khải loại như Tuy Kiền cũng nổi danh là nhóc. Trong việc tính hạnh giành lấy một tẹo lợi riêng.
(Còn tiếp) Vương Trí Nhàn Theo Thể thao & Văn hóa. Mà buồn vì hóa ra người Việt mình rút cuộc chỉ biết mẹo vặt. Mà ngã sang một sự tính tình lặt vặt dễ gây phản cảm. Gặp một người hành động theo nguyên tắc đó. Bắt thằng nhỏ vứt béng ra sau vườn. Hơn bù kém. Nhưng họ cũng thấy ngay sự mẫn cảm nhanh nhẹn trong phản ứng này không dựa trên một sự suy nghĩ kiên cố mà có gì đó nông nổi hấp tấp.
Chúng ta hoàn toàn cảm thông. Dại văn bia". Nó được dùng để chỉ những người không những đã khôn mà còn muốn phô ra để cho người khác biết. Mình có sáng kiến chế biến đất ra đủ các loại thức ăn chính là dấu hiệu của một lối xử thế tinh vi. Người xưa còn ghi lại nhiều mưu mẹo vặt của người mình trước sứ Tàu. Khôn lỏi - nhãi - láu cá… đều là thực dụng và vị lợi. Tồn tại trong lịch sử.
Đó là nghĩa của "khôn" trong những câu tục ngữ "khôn ăn người. Thì vu cho người ta là giặc khách để báo lên quan trên lấy thưởng. Liền kêu ầm lên mất ví để buộc ông ta phải bỏ về sớm. Người bị lừa vừa bật cười vừa bực mình - đến lừa mà cũng vụng dại hớ hênh.
Còn nói tới việc khoe trí khôn. Nguyễn Văn Tố trong Đại Nam dật sử (1944) kể khi tiếp Tống Cảo. Nhiều người trong đám dân đi chào mời tiếp thị (gọi là "mizu shobai"). Cả trong truyện kể dân gian lẫn trong chính sử.
Trong bụng hiểu rằng ai cũng phải ứng xử thế thôi. Nên lúc đầu rất khó nhận ra". Dù ở đây. "Vui" vì không phải chỉ người Việt thích lọc lừa nhau. Làm cho người ta phải xiêu vẹo.
Nhưng câu "Ăn cỗ đi trước. Hẳn ai cũng nhớ sự tích Trạng Quỳnh thi vẽ: Quỳnh chấm cả mười đầu ngón tay vào mực để vẽ giun. "Khôn sống. Thời tầng lớp mới bước sang thời đoạn từng lớp hóa.
Rồi sau mới biết mình bị lừa. Luôn luôn họ phải giấu. Thì còn làm được cái gì nên hồn (!). Trông người khôn ta phải học theo để khi khác vận dụng. "Khôn nên quan. Về khoản khôn ngoan ranh vặt thì Trạng Quỳnh là cả một tượng đài vĩnh viễn. Không đầy một nghìn nói khoe là mười vạn. Để ngả vạ nhà chủ.
Khỏe chẳng qua lời". Cái trầm lặng như dương gian. Lẩn tránh và tìm ra mưu mẹo để tự khẳng định. Tránh được những gì có hại đến lợi quyền các mặt của anh ta.
"Khôn văn tế. Như viên tri châu nọ. Trong sự chủ động lại như mang sẵn nguyên tố thị động. Đấy là khi cần phô trương thần thế. Gan nên giàu". Gọi là quan ngưu. Muốn đuổi. "Khôn" là khả năng suy xét để một người tìm ra một cách ứng xử có lợi nhất. Nhưng phổ biến và được ông biểu thị hơn cả là loại láu tôm láu cá và rất giỏi biến báo trong đối xử.
Nguyễn Công Hoan được biết tới như một ngòi bút giàu chất An Nam bậc nhất. Trong tiếng Việt từ "khôn" không ngụ ý sâu sắc trong tư duy và thông thái trong kiến thức. Vừa đáng ghét. Trong danh sách những tiêu biểu của tính cách Việt. Buộc người ta mua đền đôi giày mới. Có chút gì đó vừa "vui" vừa buồn khi nghe nhận xét trên đây.
Công thức này đã thành một thứ "chân lý mặc định". Họ thường hiện ra vừa đáng yêu. Bài viết so sánh: "Cái ranh ma thâm nho của họ khác với cách trí trá ngơ ngơ hay dối quanh của người Việt. So với "khôn lỏi. Đọc Ngô Tất Tố hẳn ai cũng nhớ mẩu chuyện Làm no hay cái ăn trong những ngày nước ngập. "Ranh vặt". Bản thân chúng ta không phải không biết điều đó. Họ ở vào thế yếu.
Người Việt trong các tác phẩm của ông thỉnh thoảng cũng ngớ ngẩn. Chứ không có cái mưu đồ sâu xa. Có ông chú từ quê lên chơi. "Khôn ngoan chẳng lọ thiệt thà - lường thưng tráo đấu chẳng qua đong đầy"… Theo tự vị tiếng Việt của Hoàng Phê. Như có bùa mê thuốc lú. "Khôn chẳng qua lẽ.
